Define işaretleri: Halk anlatısı mı, gerçek mi?
Kayalara oyulmuş kaplumbağa, yılan ya da ayak izi figürlerinin "define işareti" olduğuna inanılıyor. Arkeologlar ise bu figürlerin çoğunun başka bir hikâyesi olduğunu söylüyor.
Anadolu'da kuşaktan kuşağa aktarılan anlatılara göre, eskiler sakladıkları hazinenin yerini kayalara kazıdıkları işaretlerle belirtmişti. Kaplumbağa, yılan, haç, ayak izi ve oyuk gibi figürler bu anlatılarda sıkça geçer.
Arkeologlar ne diyor?
Uzmanlara göre bu figürlerin büyük bölümü farklı açıklamalara sahip:
- Doğal oluşumlar: Aşınma ve çatlaklar, insan eliyle yapılmış izlenimi verebilir.
- Sınır ve yol işaretleri: Tarla, mera veya güzergâh belirtmek için yapılmış işaretler olabilir.
- Dinî ve kültürel semboller: Bazı figürler, yakınlardaki bir mezarı, kutsal alanı veya inancı simgeler.
- Yakın döneme ait kazımalar: Çobanların ya da yolcuların bıraktığı izler de sıklıkla yanlış yorumlanır.
Asıl zarar
Bu inanış nedeniyle her yıl çok sayıda antik mezar, kaya yapısı ve kilise kalıntısı tahrip ediliyor. Kaçak kazıyla yerinden oynatılan bir buluntu, ait olduğu bağlamı kaybettiği için bilimsel değerinin büyük bölümünü yitirir.
Define işaretleri konusu bizim için bir folklor konusu. Bu anlatıları kültürel miras olarak kayda geçiriyor, ama kimseyi kazmaya yönlendirmiyoruz.
